Trong chăn nuôi gia cầm, bệnh cầu trùng luôn là một trong những bệnh ký sinh trùng gây thiệt hại kinh tế lớn, đặc biệt vào mùa mưa hoặc những giai đoạn thời tiết nóng ẩm kéo dài. Khi độ ẩm chuồng nuôi tăng cao, chất độn chuồng ẩm ướt và phân tích tụ nhiều, mầm bệnh có điều kiện thuận lợi để phát triển và lây lan nhanh trong đàn. Điều đáng lo ngại là bệnh thường xuất hiện âm thầm ở giai đoạn đầu. Nhiều đàn gà vẫn ăn nhưng tăng trọng chậm, tiêu tốn nhiều thức ăn, đến khi xuất hiện tiêu chảy hoặc phân có máu thì niêm mạc ruột đã bị tổn thương nghiêm trọng. Nếu không được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, bệnh không chỉ làm giảm năng suất mà còn tạo điều kiện cho nhiều bệnh nhiễm khuẩn kế phát, khiến chi phí điều trị tăng cao và hiệu quả chăn nuôi giảm đáng kể. Vậy bệnh cầu trùng là gì? Vì sao bệnh thường bùng phát vào mùa mưa? Làm thế nào để điều trị hiệu quả và hạn chế nguy cơ tái phát? Hãy cùng tìm hiểu.
BỆNH CẦU TRÙNG LÀ GÌ?
Bệnh cầu trùng là bệnh do các loài ký sinh trùng đơn bào thuộc giống Eimeria gây ra. Đây là một trong những bệnh phổ biến nhất trên gà, vịt, ngan, cút và nhiều loài gia cầm khác.
Sau khi xâm nhập vào cơ thể qua thức ăn hoặc nước uống nhiễm mầm bệnh, ký sinh trùng sẽ phát triển và sinh sản trong các tế bào biểu mô đường ruột. Quá trình này làm phá hủy lớp niêm mạc ruột, gây xuất huyết, giảm khả năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng.
Mỗi loài Eimeria thường ký sinh ở những vị trí khác nhau trên đường tiêu hóa và có mức độ gây bệnh khác nhau. Một số loài gây viêm ruột nhẹ, trong khi những loài độc lực cao có thể gây xuất huyết nặng, tỷ lệ chết cao nếu không điều trị kịp thời.
Đặc điểm nguy hiểm của bệnh là khả năng lây lan nhanh trong đàn thông qua noãn nang cầu trùng được thải ra ngoài theo phân. Khi gặp điều kiện môi trường thích hợp, noãn nang phát triển thành dạng có khả năng gây nhiễm và tiếp tục chu kỳ lây lan.
VÌ SAO BỆNH CẦU TRÙNG THƯỜNG BÙNG PHÁT VÀO MÙA MƯA?
Mùa mưa không phải là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh, nhưng lại tạo điều kiện rất thuận lợi cho mầm bệnh phát triển. Khi chuồng nuôi ẩm ướt, chất độn chuồng lâu khô, phân tích tụ nhiều và hệ thống thông gió không đảm bảo, noãn nang cầu trùng có điều kiện tồn tại lâu hơn trong môi trường. Gia cầm dễ ăn phải noãn nang qua thức ăn, nước uống hoặc khi bới nền chuồng, từ đó làm bệnh lây lan nhanh trong đàn. Ngoài ra, thời tiết thay đổi thất thường cũng khiến vật nuôi bị stress, sức đề kháng suy giảm, làm tăng nguy cơ mắc bệnh và khiến bệnh diễn biến nặng hơn.
DẤU HIỆU NHẬN BIẾT BỆNH CẦU TRÙNG
Tùy mức độ nhiễm và loài cầu trùng, vật nuôi có thể xuất hiện các biểu hiện sau:
Giai đoạn đầu
- Giảm ăn, giảm uống.
- Ủ rũ, xù lông.
- Chậm lớn.
- Tăng trọng kém.
- Phân loãng hoặc tiêu chảy nhẹ.
Giai đoạn nặng
- Tiêu chảy kéo dài.
- Phân lẫn máu hoặc màu nâu đỏ.
- Thiếu máu, mào nhợt.
- Gầy nhanh.
- Mất nước.
- Chết rải rác hoặc chết hàng loạt nếu không điều trị.
Khi mổ khám có thể quan sát thấy niêm mạc ruột viêm, xuất huyết, thành ruột dày lên hoặc chứa nhiều dịch nhầy và máu tùy từng loài cầu trùng gây bệnh.
NHỮNG THIỆT HẠI DO BỆNH CẦU TRÙNG GÂY RA
Nhiều người chăn nuôi chỉ quan tâm đến tỷ lệ chết, nhưng trên thực tế, thiệt hại lớn nhất của bệnh cầu trùng lại đến từ sự suy giảm hiệu quả sản xuất.
Khi ký sinh trùng phá hủy niêm mạc ruột, vật nuôi không còn hấp thu dinh dưỡng hiệu quả. Thức ăn tiêu thụ nhiều hơn nhưng tốc độ tăng trọng giảm, hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) tăng cao, kéo dài thời gian xuất bán và làm tăng chi phí chăn nuôi.
Đường ruột bị tổn thương cũng tạo điều kiện để các vi khuẩn gây bệnh như Clostridium perfringens, Escherichia coli hoặc Salmonella xâm nhập, dẫn đến các bệnh kế phát như viêm ruột hoại tử, tiêu chảy kéo dài hoặc nhiễm khuẩn toàn thân. Khi đó, việc điều trị sẽ phức tạp hơn, chi phí thuốc tăng lên và tỷ lệ hao hụt cũng cao hơn.
Đối với gà đẻ, bệnh còn làm giảm sản lượng và chất lượng trứng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế của trang trại.
NHỮNG SAI LẦM NGƯỜI CHĂN NUÔI THƯỜNG GẶP
Trong thực tế, không ít trường hợp chỉ bắt đầu điều trị khi đàn gia cầm đã tiêu chảy nặng hoặc xuất hiện phân có máu. Lúc này, niêm mạc ruột đã bị tổn thương nghiêm trọng, thời gian phục hồi kéo dài và nguy cơ mắc các bệnh kế phát cũng cao hơn.
Một sai lầm khác là sử dụng thuốc không đúng hoạt chất, không đủ liều hoặc ngừng thuốc quá sớm khi thấy vật nuôi có dấu hiệu hồi phục. Điều này có thể làm giảm hiệu quả điều trị và tạo điều kiện để bệnh tái phát.
Ngoài ra, nhiều người chỉ tập trung dùng thuốc mà chưa chú trọng vệ sinh chuồng trại, xử lý chất thải và giảm độ ẩm nền chuồng. Đây là những yếu tố làm tăng áp lực mầm bệnh trong môi trường và khiến bệnh dễ quay trở lại.
GIẢI PHÁP ĐIỀU TRỊ VÀ KIỂM SOÁT BỆNH HIỆU QUẢ
1. Điều trị sớm bằng thuốc phù hợp
Phát hiện sớm và điều trị đúng là yếu tố quyết định giúp hạn chế tổn thương đường ruột và giảm thiểu thiệt hại. Khi đàn gia cầm xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh cầu trùng, người chăn nuôi cần sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn, đảm bảo đủ liều lượng và thời gian điều trị để đạt hiệu quả tối ưu.
MONOSULFA chứa hoạt chất Sulfamonomethoxine Sodium 80%, hỗ trợ điều trị hiệu quả bệnh cầu trùng trên gia cầm. Bên cạnh đó, sản phẩm còn được chỉ định trong điều trị nhiều bệnh khác như nhiễm khuẩn đường tiêu hóa, nhiễm khuẩn đường hô hấp, bệnh đầu đen, hen, sưng phù đầu và một số bệnh do vi khuẩn, ký sinh trùng khác theo hướng dẫn sử dụng trên nhãn. Nhờ phổ tác dụng rộng, MONOSULFA không chỉ giúp kiểm soát bệnh cầu trùng mà còn hỗ trợ xử lý các bệnh kế phát thường gặp khi đường ruột bị tổn thương, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị tổng thể.

2. Quản lý môi trường – Hạn chế nguồn lây và giảm nguy cơ tái phát
Điều trị bằng thuốc sẽ đạt hiệu quả cao hơn khi kết hợp với quản lý tốt môi trường chăn nuôi. Noãn nang cầu trùng được thải ra ngoài theo phân và có thể tiếp tục tồn tại trong nền chuồng nếu điều kiện ẩm ướt và nhiều chất hữu cơ. Vì vậy, sau điều trị, người chăn nuôi cần duy trì chuồng nuôi sạch sẽ, thay chất độn chuồng định kỳ, thu gom phân, kiểm soát độ ẩm và đảm bảo hệ thống thông gió hoạt động hiệu quả để giảm áp lực mầm bệnh. Để hỗ trợ cải thiện môi trường chuồng nuôi, có thể kết hợp sử dụng PROBIOTICS NEW. Sản phẩm chứa các chủng vi sinh có lợi như Bacillus subtilis và Lactobacillus acidophilus, giúp phân hủy nhanh chất hữu cơ trong chất thải, giảm mùi hôi, cân bằng hệ vi sinh và cải thiện chất lượng môi trường chuồng nuôi. Đây là giải pháp hỗ trợ hữu ích trong việc giảm áp lực mầm bệnh và góp phần hạn chế nguy cơ tái phát sau điều trị.

Bệnh cầu trùng là một trong những bệnh ký sinh trùng nguy hiểm trên gia cầm, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm và mùa mưa. Việc phát hiện sớm, điều trị đúng bằng thuốc phù hợp và áp dụng đồng bộ các biện pháp quản lý chuồng trại sẽ giúp giảm đáng kể thiệt hại, bảo vệ sức khỏe đàn vật nuôi và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Sự kết hợp giữa điều trị đúng và quản lý môi trường hợp lý sẽ giúp người chăn nuôi kiểm soát bệnh hiệu quả hơn, giảm nguy cơ tái phát và hướng tới một mô hình chăn nuôi an toàn, bền vững.
________________________________________________________________________________________________________________
Nông nghiệp Xanh cho thực phẩm sạch
Website: https://nongnghiepxanhhn.com/
Fanpage: https://www.facebook.com/hnnongnghiepxanh/
SĐT: 0985 101 028
Địa chỉ: Lô D2-D4, KCN Hapro, Thuận An, Hà Nội


